ΕΡΓΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ο εγκέφαλος δέχεται συνεχώς πληροφορίες από το σώμα και το περιβάλλον. Η αποτελεσματική επεξεργασία τους βοηθά το παιδί να οργανώνει την κίνηση, την προσοχή, τη ρύθμιση και τη συμμετοχή του.

Όταν υπάρχουν αισθητηριακές δυσκολίες, ένα παιδί μπορεί να εμφανίζει:

• έντονη αντίδραση σε ήχους, αγγίγματα, μυρωδιές ή κίνηση
• αναζήτηση έντονων αισθητηριακών ερεθισμάτων
• δυσκολία στη ρύθμιση και στις μεταβάσεις
• δυσκολία να παραμείνει οργανωμένο και διαθέσιμο για μάθηση
• αδεξιότητα ή δυσκολία στον κινητικό σχεδιασμό
• δυσκολία στο παιχνίδι ή στη συμμετοχή σε καθημερινές δραστηριότητες

Η εργοθεραπευτική παρέμβαση στοχεύει στην υποστήριξη του παιδιού ώστε να οργανώνει και να διαχειρίζεται τα ερεθίσματα με ποιο λειτουργικό τρόπο.

Όσο νωρίτερα κατανοήσουμε τη δυσκολία, τόσο νωρίτερα μπορούμε να υποστηρίξουμε το παιδί. Η πρώιμη παιδιατρική εργοθεραπεία απευθύνεται σε βρέφη και μικρά παιδιά όταν υπάρχουν αναπτυξιακές ανησυχίες ή δυσκολίες στη συμμετοχή στις καθημερινές δραστηριότητες. Η παρέμβαση μπορεί να αφορά:

• κινητική και αισθητηριακή ανάπτυξη
• παιχνίδι και εξερεύνηση
• σίτιση και αυτοεξυπηρέτηση
• αλληλεπίδραση με γονείς και περιβάλλον
• ρύθμιση και συμμετοχή
• καθημερινές ρουτίνες
• ανάπτυξη λειτουργικής ανεξαρτησίας

Η σίτιση είναι μια σύνθετη δραστηριότητα που απαιτεί συνεργασία αισθητηριακών, κινητικών, στοματοκινητικών, γνωστικών και συμπεριφορικών δεξιοτήτων.

Ένα παιδί μπορεί να δυσκολεύεται με:

• πολύ περιορισμένη ποικιλία τροφών
• έντονη άρνηση ή αποφυγή τροφών
• δυσκολία με συγκεκριμένες υφές, θερμοκρασίες ή μυρωδιές
• δυσκολία στη μάσηση και στη διαχείριση της τροφής
• μεγάλη διάρκεια γεύματος
• δυσκολία στη χρήση κατάλληλων σκευών
• έντονο άγχος ή δυσφορία κατά τη διάρκεια του γεύματος

Η αξιολόγηση αναζητά τους παράγοντες που επηρεάζουν τη σίτιση και οδηγεί σε εξατομικευμένο πρόγραμμα παρέμβασης. Όπου υπάρχει υποψία δυσφαγίας ή ιατρικού/διατροφικού προβλήματος, η αντιμετώπιση γίνεται σε συνεργασία με τον κατάλληλο επαγγελματία υγείας.

Η εργοθεραπεία μπορεί να υποστηρίξει την ετοιμότητα του παιδιού για τον παιδικό σταθμό και το σχολείο καλλιεργώντας και ενισχύοντας τις δεξιότητες που επιτρέπουν στο παιδί να μπει στη μαθησιακή διαδικασία με περισσότερη ετοιμότητα, ασφάλεια και αυτοπεποίθηση.

Η υποστήριξη περιλαμβάνει τομείς όπως:

• παραμονή και συμμετοχή σε δραστηριότητα
• ακρόαση και ακολούθηση οδηγιών
• εναλλαγή και συνεργασία
• διαχείριση μεταβάσεων
• λεπτή κινητικότητα
• προγραφικές και γραφοκινητικές δεξιότητες
• οργάνωση υλικών
• αυτοεξυπηρέτηση
• αυτορρύθμιση
• λειτουργικό και κοινωνικό παιχνίδι

Ανεξαρτησία σημαίνει «μπορώ να το κάνω μόνος μου». Η αυτονομία χτίζεται μέσα από μικρές, καθημερινές κατακτήσεις.

Στην εργοθεραπεία καλλιεργούμε λειτουργικές δεξιότητες όπως:

• ένδυση και απόδυση
• κουμπώματα, φερμουάρ και κορδόνια
• χρήση μαχαιροπίρουνων και ποτηριού
• προσωπική υγιεινή και τουαλέτα
• πλύσιμο χεριών και δοντιών
• οργάνωση προσωπικών αντικειμένων
• προετοιμασία και ολοκλήρωση μιας καθημερινής ρουτίνας
• διαχείριση σχολικής τσάντας και υλικών
• μετάβαση από μία δραστηριότητα στην επόμενη

Αναλύουμε τι δυσκολεύει το παιδί και προσαρμόζουμε τη θεραπευτική διαδικασία στο δικό του αναπτυξιακό επίπεδο με στόχο να λειτουργεί στην καθημερινότητά του με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ανεξαρτησία.

Η γραφή είναι πολύ περισσότερα από το να κρατά ένα παιδί σωστά το μολύβι. Η αποτελεσματική γραφή απαιτεί συνδυασμό κινητικού ελέγχου, οπτικοκινητικού συντονισμού, στάσης σώματος, λεπτών κινήσεων, κινητικού σχεδιασμού και εξάσκησης της ίδιας της γραφής.

Στην εργοθεραπεία αξιολογούμε και υποστηρίζουμε:

• λαβή και χειρισμό του μολυβιού
• σταθερότητα και έλεγχο χεριού
• λεπτή κινητικότητα και επιδεξιότητα
• οπτικοκινητικό συντονισμό
• σχηματισμό γραμμάτων και αριθμών
• μέγεθος, κατεύθυνση και χωροθέτηση
• ταχύτητα και ευχέρεια γραφής
• αντοχή κατά τη γραφή
• οργάνωση στο χαρτί και στο τετράδιο

Στόχος της παρέμβασης είναι μια λειτουργική, ευανάγνωστη και όσο γίνεται πιο άνετη γραφή που επιτρέπει στο παιδί να συμμετέχει με μεγαλύτερη άνεση και αυτοπεποίθηση στη σχολική ζωή.

Η κίνηση είναι η βάση για να μπορεί ένα παιδί να εξερευνήσει, να παίξει και να μάθει. Η εργοθεραπευτική αξιολόγηση εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο το παιδί χρησιμοποιεί το σώμα και τα χέρια του για να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της καθημερινότητας.

Εργαζόμαστε με στόχο τη βελτίωση των κάτωθι:

• αδρή και λεπτή κινητικότητα
• αμφίπλευρος συντονισμός
• ισορροπία και σταθερότητα
• συντονισμός ματιού–χεριού
• κινητικός σχεδιασμός και πράξη
• χειρισμός αντικειμένων
• δεξιότητες χεριού και δακτύλων
• οπτική αντίληψη και οπτικοκινητική ολοκλήρωση
• δεξιότητες που υποστηρίζουν το παιχνίδι και τη σχολική απόδοση

Κάθε δεξιότητα συνδέεται με έναν πραγματικό στόχο: να παίξει καλύτερα, να ντυθεί αυτόνομα, να ζωγραφίσει, να γράψει, να χειριστεί αντικείμενα με μεγαλύτερη ανεξαρτησία.

Για ένα παιδί, το να μπορεί να συμμετέχει και να εντάσσεται στην ομάδα των συνομηλίκων είναι εξίσου σημαντικό με το να μπορεί να εκτελεί πράξεις. Οι κοινωνικές δεξιότητες καλλιεργούνται μέσα από πραγματικές αλληλεπιδράσεις και meaningful παιχνίδι.

Η εργοθεραπευτική παρέμβαση μπορεί να υποστηρίξει:

• κοινή προσοχή και κοινή δραστηριότητα
• αναμονή και εναλλαγή σειράς
• συνεργασία
• ευελιξία στο παιχνίδι
• κατανόηση κοινωνικών κανόνων
• επίλυση απλών κοινωνικών προβλημάτων
• αναγνώριση και διαχείριση συναισθημάτων
• συμμετοχή σε ομαδικό παιχνίδι
• ανάπτυξη αυτοπεποίθησης και ανεξαρτησίας στις κοινωνικές καταστάσεις

Όταν υπάρχει η κατάλληλη συνθήκη, οι παραπάνω δεξιότητες εξασκούνται σε ζευγάρια ή μικρές ομάδες, ώστε το παιδί να έχει πραγματικές ευκαιρίες να τις εφαρμόσει.

Οι εκτελεστικές λειτουργίες είναι οι ανώτερες γνωστικές δεξιότητες του εγκεφάλου που ελέγχουν τη συμπεριφορά, τη σκέψη και τα συναισθήματα για την επίτευξη στόχων. Επιτρέπουν στο παιδί να οργανώνει τη συμπεριφορά του με σκοπό.

Στην εργοθεραπεία δίνουμε έμφαση στους ακόλουθους τομείς:

• έναρξη και ολοκλήρωση εργασιών
• προγραμματισμό και αλληλουχία βημάτων
• οργάνωση υλικών
• διαχείριση χρόνου
• μνήμη εργασίας
• αναστολή παρορμητικών αντιδράσεων
• γνωστική ευελιξία
• επίλυση προβλημάτων
• αυτοπαρακολούθηση
• διαχείριση συναισθηματικής και αισθητηριακής διέγερσης

Από το «μπορώ να το κάνω» στο «μπορώ να οργανώσω μόνος μου τι χρειάζεται να κάνω». Καθώς το παιδί μεγαλώνει, η καθημερινότητα απαιτεί περισσότερα από βασικές δεξιότητες αυτοεξυπηρέτησης. Χρειάζεται οργάνωση, σχεδιασμό, επίλυση προβλημάτων, διαχείριση χρόνου και ανεξάρτητη λήψη αποφάσεων.

Στην εργοθεραπεία υποστηρίζουμε δεξιότητες όπως:

• οργάνωση και προετοιμασία μιας δραστηριότητας
• προγραμματισμός και αλληλουχία βημάτων
• διαχείριση χρόνου και καθημερινών υποχρεώσεων
• προετοιμασία σχολικής τσάντας και προσωπικών αντικειμένων
• οργάνωση χώρου και υλικών
• προετοιμασία ενός απλού γεύματος ή σνακ
• ασφαλής και λειτουργική χρήση αντικειμένων του σπιτιού
• διαχείριση χρημάτων και απλών αγορών, ανάλογα με την ηλικία
• μετακίνηση και προσανατολισμός σε γνώριμα περιβάλλοντα
• επίλυση προβλημάτων και προσαρμογή όταν κάτι δεν εξελίσσεται όπως είχε προγραμματιστεί